HÙM THIÊNG KHI ĐÃ SA CƠ....

          Đọc câu thơ bất hủ trên của Nguyễn Du, chúng ta không khỏi cảm khái, than tiếc cho nhân vật Từ Hải -  một nhân vật anh hùng trong Truyện Kiều:

         " Chọc trời khuấy nước mặc dầu

         Dọc ngang nào biết trên đầu có ai ".

        Vậy mà khi thất cơ lỡ vận thì chỉ còn nước chết đứng, "hùm thiêng" không còn là "hùm thiêng" nữa. Trong lịch sử  thế giới cũng có không ít anh hùng thuộc "mô tuýp" Từ Hải.

       Quan Vân Trường thời Tam Quốc có thể nói là một anh hùng cái thế, uy danh lẫy lừng miền Hoa Hạ với điển tích nổi tiếng "qua năm ải chém sáu tướng". Thế mà khi thất bại ở Phàn Thành lại phải khoanh tay chịu trói trước viên tướng "vô danh tiểu tốt " Phan Chương. Còn Khổng Minh Gia Cát Lượng được coi là hóa thân của trí tuệ Trung Hoa, đoán việc như "thần thánh" , chỉ vì dùng nhầm Mã Tốc, để mất Nhai Đình mà phải mạo hiểm dùng "Không thành kế" , "năm ăn, năm thua". Sáu lần xuất quân đánh Kỳ Sơn không được, vội vàng quy tiên ở tuổi 54, để 500 năm sau còn làm cho Đỗ Phủ rơi lệ:

      " Xuất quân chưa thắng thân đà thác

       Trang sử anh hùng lệ đẫm khăn".

Na-pô-lê-ông. Ảnh: Internet

      Na-pô-lê-ông, người đã từng gây bao nỗi kinh hoàng cho Châu Âu một thời, cuối cùng lại trở thành một tên tử tù bị  lưu đày , đã dạy cho nhân gian bài học "gieo gió gặt bão" một cách thuyết phục.

      Thế mới hay anh hùng cũng chỉ có một thời mà thôi, khi sa cơ lỡ bước rồi, anh hùng chỉ còn  biết ngậm đắng nuốt cay mà ngâm ngợi câu thơ bất hủ của Đặng Dung:

      

     " Bần tiện gặp thời  lên cũng dễ

       Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay".

       Chúng ta không nên lấy thành bại để luận anh hùng. Anh hùng dẫu được, dẫu thua vẫn là anh hùng. Hạng Vũ dù hết lối cùng đường vẫn điềm tĩnh "tặng đầu" cho thuộc hạ cũ của mình là Mã Đồng.Trần Bình Trọng - một vị danh tướng của đời Trần - khi bị  giặc bắt và bị dụ dỗ mua chuộc, đã hiên ngang chửi thẳng vào mặt quân thù :" Ta thà làm ma nước Nam, còn hơn làm vương đất Bắc".

        Đọc tiểu sử về các anh hùng sa cơ trong lịch sử, chúng ta học được một bài học quý mà nhà phê bình nổi tiếng đời Thanh, Kim Thánh Thán đã bình trong hồi 31 của truyện Thủy Hử khi nói về nhân vật Võ Tòng: " Tài không nên ỷ trọn...Thần uy khả dĩ đoạt được được kết quả một mình, cũng có lúc sa cơ dưới khe nước lạnh đến bị trói".